6 Oratio præparandis ad studia academica ingeniis maximam esse et prorsus necessariam, quod iis contineantur omnis scientiæ historicæ initia, omnis artium institutorumque humanorum a prima origine repetendorum et cum hodierna vitæ scientiæque forma comparandorum facultas, qua ad animum vere liberandum et alendum nullum aliud præstantius adjumentum sit; in hoc fundamento constituta Græcarum et Latinarum litterarum in scholis tractatio et ad eam rationem, quæ hinc nascitur, conformata discipulos habebit alios sua sponte obsequentes et studiosos, alios, ut fit, legum imperio parentes. Illo quidem Latinitatis academicæ simulacro, quod præsertim omnium conviciis contumeliisque incessatur, neque egent instituta scholastica neque se ejus invidia onerari volunt. Atque hoc loco occurrit illa, quam significavi paulo ante mihi apparere videri, ecclesiæ catholicæ et reformatorum judicii de veteribus litteris vetereque sermone discrepantia. Ecclesia enim catholica et ante reformatorum ætatem et postea in ipsius quidem cultus divini partibus vel præcipuis ` et in negotiis ecclesiasticis apud sedem apostolicam, quam vocant, et inter eam peregrinosque tractandis constanter, in hominibus autem ad litteras sacras et ad ministeria ecclesiastica instituendis, quantum potuit (nam ipsa quoque temporum difficultatem in hac re sensit), Latinum sermonem retinuit, sed sejunctum fere ab antiquarum litterarum cognitione neque studiose veterum scriptorum Latinorum lectione alitum. Duo enim in hac re proposita catholicæ ecclesiæ erant, alterum ut perpetuitas et continuatio dogmatum, ejusque quæ proprio et peculiari modo traditio vocatur, formæ quoque unitate conservaretur, alterum ut ecclesiasticorum hominum ordo a laicorum vita separatus et quasi singulis populis exemptus, communi autem sermonis commercio conjunctus unum spectaret ecclesiæ caput, pontificem Romanum. Itaque his ipsis temporibus episcopos Galliæ complures videmus veteres scriptores e scholis ejici velle, Latinitatem et ibi et in cultu ecclesiastico retineri. Contra hæc Lutherus et Melanchthon quum omnem ecclesiam longe aliter atque catholici in sacræ scripturæ recte intellectæ fundamento collocarent, vehementissime linguarum veterum studia scholis et academiis commendabant, non tam Latinæ, quæ jam, qualiscumque ejus cognitio