J. N. Madđdvigii. 13 commendemus ` committamusque et eo in præparandis ad artes et disciplinas ingeniis utamur diligenter et studiose, aditum facturi etiam ad eas litteras, quæ postea per multa sæcula ejus imitatione usæ sunt; hanc autem ipsam ejus propaginem, qua primum ecclesia Christiana Europam peragrans continebatur, deinde revocatæ ex antiquitate artes disciplinæque usæ sunt, quæque in academiis se, dum ejus usus fuit, docentibus orantibusque patientem obedientemque præbuit, nunc, si ita videbitur, sine contumelia et cum bona gratia dimittamus ex academiæ coetibus communibus. Est tamen quod cum hoc vetere instituto nullo modo dimitti velim, sed retineri quam maxime quamque præsentissimum, memoriam dico communionis omnium academiarum in eodem scientiæ veritatisque quærendæ studio occupatarum, qua commùnio olim vere ejusdem sermonis usu alebatur, postea species saltem aliqua relinquebatur, quæ admonitionem haberet, diutissime quidem in septentrionalibus et Germanicis academiis. Eam communionem posthac, ut pridem fecimus, aliis rebus colemus, sed colamus, non minus quam antea. Nisi enim id fecerimus, damnum capiet nostra academia, magno ad studia incendenda et alenda auxilio privata, neque ipsi patriæ id præstare poterit, quod debet. Debet enim patriæ ante omnia scientiam, omnium auxiliorum usu perfectissimam. Patriæ autem rebus ita acãdemia veram curam tribuet, si et omnem eam scientiæ materiam, quæ e patriæ sive sermone sive historia sive institutis sive externa natura oritur, studiosissime pertractatam cum universa scientia copulaverit et rursus ex hac universa et communi omnium populorum scientia quam uberrimos fructus ad nostrum populum pertulerit. Itaque utetur sociis et adjutricibus in hoc labore ceteris academiis, non solum ut quæque proxime nobis cognatione adjuncta est, etsi magnum habebit cognationi honorem, magnam ejus rationem ducet, sed etiam ut quæque maxime nos studiorum vigore et copia et recta ratione adjuvare poterit; de populi autem nostri proprietate conservanda tuendaque sic, opinor, judicabit, veram proprietatem ali natura, quum arceatur omnis peregrinitatis superbe se ingerentis aut blande insinuantis servilis imitatio omniumque populi ordinum ad vitam excolendam studia in unum conferantur, ceterum academiæ non