De ut particula. 83 inter se cognatis. plurima et varia exorta esse ut particulae genera, relativa, consecutiva, finalia; ex iisdem illis significationibus aut apertis aut latentibus multo saepius, quam fieri solet, in libris latinis, Plauti praecipue, sed etiam posteriorum, verum scriptoris sensum explicandum esse. Nec facile concesserim ullum esse vué particulae usum paulo antiquiorem, qui huic explicandi rationi prorsus repugnet, ut contraria evadat sententia si eam admiseris. Ultimis latinae linguae temporibus constat uż particulae usum evanuisse, ita ut ab hodiernis linguis romanis absit. Et iam aliquanto prius interrogativum τ obrutum esse videtur aliis particulis; quo factum est ut omnino ué voci nihil iam esset quare vehementius efferretur et quasi vires suas exerceret sustentaretque. In interrogativa igitur significatione tamquam vita eius posita erat, hinc ei robur et securitas. Et omnium, ni fallor, vocabulorum aetates sunt magis minusve distinctae, quae cum hominum aetatibus haud scio an comparari possint. Infantiae est quid sibi velit variis modis exprimere et pedetemptim certam quiddam reperire; puerilis aetas tota in se acquiescit; iuvenilis autem aetas, sibi ipsi maxime confidens, suam ipsius naturam vix umquam denegat, ne tum quidem cum latissime vagatur. Virilis aetas certis quibusdam finibus iam continetur, ad certas normas dirigi mavult certisque astringi regulis, ita tamen ut gravioribus in casibus et in dubiis nonnumquam rebus ad pueritiae et iuventutis sensus confugiat et ex iis veram suam naturam requirat. Senilis aetas nihil effert, quiete omnia agit, iam finem respicit. Et harum aetatum virtutes quamquam commixtae sunt, suo tamen quaeque tempore praevalet. Profecto ut particulae puerilem et iuvenilem aetatem — primam enim non satis novimus — ex Plauti maxime sermone facile erit describere; nec in posteriore zé particulae aetate, quasi regulis astricta, multa vel iuvenilis temeritatis vel ingenuae indolis vestigia difficile erit indagare. 6*