32 Vald. Thoresen: seret; ita hic erit sensus sententiae relativae: quae eadem meta noctis appellatur. Sed simplicius multo res expedietur, si istam sententiam lectori alicui ascribemus, qui eam aut e loco, quem laudavimus, Rei Publicae sumere potuit aut ex aliquo posterioris temporis scriptore, qui quantopere illi metae imagini faverint, exempla ostendunt, quae Davisius complura collegit. II S, 21. Quod si fatum fuit, bello Punico secundo exercitum populi Romani ad lacum Trasumenum interire, num id vitari potuit, si Flaminius consul iis signis iisque auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, paruisset? Certe poluit. Aut igitur non fato interiit exercitus, — mutari enim fata non possunt — aut si fato, ... etiam si obtemperasset auspiciis, idem eventurum fuisset. Verba, quae sunt certe potuit, Davisius uncis inclusit, et Madvigius eventurum fuit scribi iubet. Utrumque probandum esse censeo; sed nondum persanatus locus est. Duplex vis igitur particulae subici potest, ut aut idem valeat quod si vitari potuit, aut, cum interrogando Cicero negaverit id vitari potuisse, contrarium habeat sensum si (vel quoniam) vitari non potuit. Quorum prius simplicius videtur esse legentibusque promptius. Sic vero hunc habebimus sensum: si clades vitari potuit, alterutrum concedamus necesse est, ut aut non fato interierit, aut clades vitari non potuerit. At hoc quidem non sani hominis est dicere: si vitari potuit, non potuit vitari. Altera autem explicatione, quae mihi quidem videtur hoc loco durior ac contortior esse, hic sensus evadet: quoniam clades vitari non potuit, si fatum fuit, exercitum interire, aut non fato interiit, aut, si fato, concedendum est, cladem vitari non potuisse. Sed huic explicationi alia obsistit difficultas; nam haec verba mutari enim fata non possunt post alterum membrum (idem eventurum fuit) necessario transponenda erunt, quod etiam C. F. W. Mueller vidit. Alibi quaeri mendum oportere puto. Sic suspicor Ciceronem scripsisse: casu igitur, non fato interiit exercitus, i. e. si Flaminius cladem vitare potuit, casu interiit exercitus, non fato; mutari enim