narie prästerna (sedan 1882) samt stiftets menighetsråd (sedan 1926), dels efter yttrande av landets biskopar. Konungen är icke bunden avy omröstningsresultatet. En vald och utnämnd b. har icke tillträtt sitt ämbete, förrän han blivit biskopsvigd. Biskopsvigningen förrättas i de nordiska länderna av ärkebiskopen eller landets primas eller vid förfall för denne av annan b. B. erhåller därvid de biskopliga insignierna. I Sverige och Finland äro dessa b:s-kors, kräkla (b:s-stav), mitra (b:s-mössa) och b:s-kåpa, i Danmark och Norge b:s-kors och b:s-kåpa samt sammetskappa. Se även Kyrkans ämbete, Ärkebiskop. Litt.: J. B. Sägmüller, Lehrbuch des katholischen Kirchenrechts 1 (4 ed. Freiburg im Br. 1925, kat. med bibliogr.) ; R. Som, Kirchenrecht 1—2 (Leipzig 1892—1923, prot.); Episcopacy anc.ent and modern, ed. C. Jenkins & K. D. Mackenzie (London 1930); The apostolic ministry, ed. E. Kirk (London 1946, anglokat.); The ministry of the church (London 1947, anglik.); En bok om kyrkan av svenska teologer (Sthm 1942); R. Askmark, Ämbetet i den svenska kyrkan i reformationens, ortodoxiens och pietismens tänkande och praxis (Lund 1949); En bok om kyrkans ämbete, ed. Hj. Lindroth (Sthm 1951); Y. Brilioth, Svensk kyrkokunskap (2 ed. Sthm 1946); För debatten om b. före återinrättandet av b:s-ämb. i Tyskland se art. 1... f i Die Religion in Geschichte und Gegenwart (2 ed. Tübingen 1927). R.A BJERGPRÆDIKENEN, se Bergspredikan. BJØRGVIN BISPEDØME omfatar landskapa nord og sør for Bergen i det vestlege Noreg. Den naturlege 3-deling av landet i Det vestanfjellske, Det austanfjellske og Det nordanfjellske førde til at den norske kyrkja i slutten av kristningstida vart organisert i 3 bispedøme. : k...” av dei 3 landslutene vart det skipa ein bispestol i nær samanheng med den lokale helgendyrking: S.ta Sunniva-dyrkinga vestpå, St. Olav-dyrkinga nordpå og St. Hallvard-dyrkinga austpå. Då S.ta Sunnivas helgenskrin i den første tid stod på øya Selja i Nordfjord, vart også bispestolen for Vestlandet først reist der. Bispesetet på Selja vart etablera i Olav Kyrres styretid (1066—99). Den same kongen 413 BJØRGVIN BISPEDØME førebudde flytjinga av bispestolen til Bjørgvin (Bergen) meddi han sette i gang byggjinga av Store Kristkyrkja på Holmen i Bjørgvin, og den vart katedralen i bispedømet gjennom mellomalderen (sv. medeltiden). At det tok lang tid før denne domkyrkja vart ferdigbygd, tyder 2 ting på: 1. Ved sida av Store Kristkyrkja bygde Olav Kyrre Vesle Kristkyrkja, ei trekyrkje som visst skulle tena som interimkyrkje i byggjetida. 2. Translasjonen av Sunniva-relikvia til Store Kristkyrkja gjekk først føre seg 7. september 1170, d.v.s. ca. 100 år etterat grunnsteinen vart lagd til katedralen. Men biskopen residerte truleg mykje i Bjørgvin før domkyrkja vart fullført og. — Då landet på 1100-talet vart oppdelt i 5 bispedøme, vart området for Bjørgvin-bispen redusert i sør. Grensa i sør gjekk heretter ved det noverande Haugesund, og i nord ved det framstikkande neset Stad. Bispedømet omfata fjordbygdene Sunnhordland, Hardanger med Voss, Nordhordland, Sogn, Sunnfjord og Nordfjord. Etter at den norske kyrkja 1153 vart organisera som sjølvstendig provins, fekk Bjørgvin sitt domkapitel på 12 medlemer, og Store Kristkyrkja fekk 12 altar og prebende. Bispedømet fekk etter kvart 8 kloster, av dei låg 5 i Bjørgvin og 3 i sjøbygdene. Representert var benediktinarane, cistertiensarane, augustinarane og tiggarordnane, kvar med 2 kloster. Benediktinarklostret Munkeliv i Bjørgvin vart i 1434 omgjort til birgittinarkloster. Av Bjørgvin-bispane i mellomalderen merkjer desse seg ut: Sigurd (omkr. 1139— 56) som innkalla engelske cistertiensarmunkar og grunnlagde det første norske kloster av cistertiensarordenen. Han tok del i provinsialkonsilet i Lund 1139 og konsilet i Nidaros 1153 då kardinal Nicolaus Brekspear gjesta landet. Audfinn (1314—30) var ein myndig og stridlyndt kyrkjemann, vel heime i kanonisk rett. Jakob (1372— 1400) brann for religiøs-sedleg atterreising og kyrkjetukt; han var ein botsforkynnar. Reformasjonen vann relativt tidleg inngang i B. (eller Bergens stift, som det vart kalla i nyare tid til år 1925). I Bergen 414