Zur neuesten Geschichte der Nestorianer (i Kyrios 1, 1936); R. Strothmann, Heutiges Orientchristentum und Schicksal der Assyrer (i Zeitschr. f. Kirchengesch. 55, 1936); A. R. Vine, The Nestorian churches (London 1937); W. de Vries, Sakramententheologie bei den Nestorianern (Rom 1947). H. Bernard, La découverte de nestoriens mongols aux Ordos et lVhistoire ancienne du christianisme en Extrême-Orient (Tientsin 1935; viktig, pater Mostaerts upptäckt är även refererad av G. J. Ramstedt, Reste des Nestorianismus unter den Mongolen, i Journ. de la soc. finno-ougr. 55, 1951); K. B. Westman, Studier i syrisk mission (i Från skilda tider, studier tillägn. Hj. Holmquist, Lund 1938); G. Rosenkranz, Die älteste Christenheit in China in den Quellenzeugnissen der Nestorianer-Texte (Schriftenreihe der Ostasien-Mission 3—4, Berlin 1938); S. Bugge, Den syriske kirkes nytestamentlige kanon i China (i Norsk teol. tidsskr. 41, 1940); K. Grønbech, Sprog og skrift i Mongoliet (i Geografisk tidsskrift 43, 1940; nest. gravstenar, turkiskt språk men syrisk skrift); H. Haslund, Asiatiska strövtåg (Sthm 1945); G. Messina, Cristianesimo, buddhismo, manicheismo nell Asia antica (Collana di studi storico-religiosi 1, Rom 1947); J. Dawvillier, Les provinces chaldéennes »de lextérieur» au moyen-âge (i Mélanges offerts au R. P. Ferd. Cavallera, Toulouse 1948); P. Y. Saeki, The Nestorian documents and relics in China and catalogue of the Nestorian literature and relics 1—2 (Tokio 1951); M. Letts, Sir John Mandeville, the man and his book (London 1949; ett kap. om Prester John med hänvyisn. till annan litt. om dennes »brev»); R. Hennig, Terrae incognitae 1—3 (2 ed. Leiden 1944—53; i bd 2 en god bibliografi och sammanfattning av disk. om prästkonungen Johannes); dens., Wo lag das Paradies? (Berlin 1950); Ch. E. Nowell, The historical Prester John (i Speculum 28, 1953); P. J. Thomas, Marriage customs and songs of the Syrian christians of Malabar (Madras 1936). Kortare art. om de syriska kristna i Indien av K. K. Lukose i The church quarterly review 138 (1944), C. P. Mathew i Perspective 2 (Delhi 1947), C. E. Abraham i Intern. review of missions 37 (1948) och P. O. Philip i World dominion 1951. Se även löpande årgångar av The Christian east, Eastern churches quarterly, Internationale kirchliche Zeitschrift, Irénikon, Orientalia christiana periodica och L'Oriente moderno. C.-M. E. NEWMAN, J. H., se Oxfordbevægelsen. 1213 NIDAROS BISPEDØME NICENSKA TROSBEKÄNNELSEN, se Oldkirkelige symboler. NIDAROS BISPEDØME. Trondheim eller Trøndelag var alt i førkristeleg tid namn på bygdene kring Trondheimsfjorden. Nidaros eller Kaupangen i Trondheim var namn på ein lokalitet der Nidelva munnar ut i Trondheimsfjorden. Her var det alt under Olav Trygvason og Olav Haraldsson både tingstad, kongsgard og kjøpstad. Frå 1100- til 1400-talet er Nidaros det vanlege namnet på byen, seinare Trondheim, Trondhjem. Namnet på bispedømet svara oftast til namnet på byen, men frå 1919 er det offisielle namnet på bispedømet N. og frå 1931 det offisielle namnet på byen Trondheim. Ołavs-kultusen (frå 1031) gjorde byen til eit namnspurt kyrkjeleg sentrum. Då Noreg under Olav Kyrre (1066—99) fekk tre faste bispestolar, var det ei opplagt sak at Nidaros fekk den eine. Den første domkyrkja i byen vart bygd i Olav Kyrres tid, ei langstrekt steinkyrkje i vanleg romansk stil. Rester er funne under koret i den nå-verande domkyrkja. Tidleg på 1100-talet fekk biskop Simon under medverknad av kongedømet innført tiend-ordninga i sin diøsese, og dermed la han grunnen for ein fast kyrkjeleg økonomi nordanfjells. Ved midten av 1100-talet kom planen om Noreg som serskilt kyrkjeprovins opp. Biskop Reidar av Nidaros var i Roma og fekk erkebispemakt, men døydde 1151 på vegen heim. Den pavelege legaten Nicolaus Breakspeare kom då til Noreg 1152—33, hadde med pallium, og vigsla Stavangerbispen Jon til erkebiskop i Nidaros og la 11 norske bispedøme under han. Ved bulle 30/11 1054 stadfeste paven den nye ordning. Domkapitel og katedralskole kom i stand, domkyrkja vart ombygd og sterkt utvida, først i anglonormannisk, seinare i gotisk stil. Erkebispane Eystein* og Sigurd er kjende som store byggmeistrar. Den 100 m. lange domkyrkja med transeptar, sentraltårn og ein rikt prydd vestgavl stod truleg ferdig før år 1300. Men katedralen fekk store brannskader i 1328, 1432 og 1531. Alle tre tårn og kvelvane (sv. valven) over midtskip og sideskip ramla ned og kom ikkje oppatt før 1214