OSLO BISPEDØME OSLO BISPEDØME er eit av dei tre eldste i landet, frå ikring 1075, då Olav Kyrre var konge. Det femnde opphavleg om heile det austanfjelske Noreg, frårekna nordre Øysterdalen, Valdres og Hallingdal. Til bispedømet høyrde i sørvest heile Telemark med Bamble, og i aust Båhuslen og bygdene Idre og Serna i Dalane. Medan det vestanfjelske vart delt i to bispedøme i 1125, laut det austanfjelske venta til 1153, då Noreg vart serskild kyrkjeprovins og fekk sin eigen erkebiskop. Til det nyskipa Hamar bispedøme* vart då lagt Oppland med Idre og Serna, mykje av det noverande Buskerud fylke og Øvre Telemark. — Etter reformasjonen, i 1541, vart dei to bispedøma slegne saman att. Bispedømet skulle då heita Akershus stift, men vart ofte kalla Oslo og Hamar (eller Christiania og Hamar) stift(er). I 1644 gjekk Idre og Serna og i 1658 Båhuslen til Sverige, og i slutten av det 17. hundreåret vart Øvre Telemark lagt til Stavanger stift, medan Akershus fekk att Hallingdal, Valdres og Nord-Øysterdal. I 1863 vart Hamar stift nyskipa att, no med andre grenser: Hamar fekk Solør, Vinger og Odalen, men nådde i sørvest berre til og med Hadeland og Valdres. Samstundes vart Nedre Telemark med Bamble lagt til Kristiansands stift. Kristiania stift, som det no skulle heita, vart i 1919 heitande Kristiania bispedøme og frå 1925 på nytt Oslo bispedøme. Dei 4—5 fyrste bispane i O. vart helst kalla »biskup i Vik» eller »víkverjabiskup», ser det ut til, men budde vel i Oslo, dei og. Då domkyrkja vart ferdig, ikring 1120, vart Oslo fast bispesæte, og truleg var det då St. Hallvard-relikviane vart førde dit frå Lier, der Hallvard fyrst vart gravlagd. St. Hallvard vart vernehelgen for Oslo, og domkyrkja vart vanleg kalla Hallvardskyrkja, endå ho truleg var vigd til den treeinige Gud som dei andre domkyrkjene. Byen vart gong på gong herja av lauseld (sv. vådeld), men domkyrkje-murane greidde seg vanleg godt, so kyrkja kunne setjast i stand att. Eit pavebrev frå 1265—68 gjev avlat til alle dei som er med og byggjer Oslo domkyrkje. Kyrkja var i bruk til ut i det 17. hundreåret. 1419 Oslo domkyrkje (tidligere: Vor Frelsers Kirke). Bygd i 1695—99, restaurert og påbygd med det noverande tårnet om lag 1850. Restaurert og innvigd på nytt som Oslo domkyrkje 1950. I 1153 fekk Oslo eit domkapitel på 12 kannikar; formannen, erkedeknen, vart seinare kalla erkeprest, med di han vart sokneprest til domkyrkja. Då Hamar domkapitel, som var yngre, valde ny biskop i Hamar i 1251, protesterte Oslo-bispen Håkon og domkapitlet hans, og sa at dei hadde ein gamal rett til å vera med på dette valet. Pave Innocents IV stadfeste denne retten; men i 1278 og 1305 dømde erkebispen at Hamar-kapitlet hadde fri valrett i bispedømet sitt. Det mektige domkapitlet i Oslo kom ei tid noko i skuggen for kapitlet ved Mariakyrkja, som var kongeleg »kapell» for Håkon V; dette kapitlet var på 6 kannikar og hadde dessutan til formann ein prost, som frå 1314 og var kanslaren åt kongen. Snart miste alle domkapitla retten til å velja ny biskop i eige bispedøme og. Oslo-bispen Salomon (1322—51), den einaste bispen i landet som ikkje let livet i Svartedauden (sv. 1420