Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
418
VARNARRIT GUÐBRANDS BISIiUPS.
skuli sýngja, ef þörf þykir. Allar þessar skylclur kirkjubónda við
prest heita prestskyld, eðr kennimannaskylda. Til þessa niá
og telja það, að kirkjubóndi var ^skyldr at ala prest at dagverði,
þá er hann sýngr messu þar um daginn, ok mann eðr ross ef
honum fylgir." (Krist. 1. þ. XII. K., sjá og III. og IV. K.). Af
skyld þessari mun heytollrinn síðar kominn. Biskupar áttu ráð ylir
öllum sóknaskiptum, eðr’hverir og hversumargir bændr og aðrir menn
skyldi lúka tíundum til kirkju hverrar, er segir í tíundastatútunni
og Kristinna laga þætti. J>að er og tiltekið í mörgum máldögum.
Biskup réð og því, hvort gröptr skyldi vera að kirkju eðr eigi,
og hétu þær þá graptarkirkjur. J>essi munr var næsta markverðr
presti og kirkju, þvi þá galzt þángað legkaup og presti
lik-söngskaup. uTólf álnum skal kaupa leg undir mann, nema
barn sé tannlaust, og skal þat kaupa sex álnum. Prestr skal
ok hafa fyrir líksöng sex álnir" (Krist. 1. þ. V. k., sbr. VI. k.).
fess er eigi getið, hve mikið kaupgjald kirkjubóndi skyldi lúka
setupresti sínum eðr heimilispresti, og hefir það sjálfsagt verið
eptir atvikum, liversu dýrt bóndi vildi meta fæði hans. En það
er sagt, ef maðr lærði svein ti) prests og gjörði samníng við
liann, þá fékk hann öll þau ráð yfir honum, sem mani því, er
liann keypt hafði. pað er auðráðið af þessu, að kirkjueigandi
eðr kirkjudrottinn mátti kjósa þann til prests, er hann vildi,
þar sem hann og að öðru leyti hafði öll ráð yfir kirkju sinni;
en biskup gat þó jafnan synjað um prestsvígsluna, ef hann svo
vildi, og svo hafði hann og rétt á að synja presti að veita tíðir.
Svo segir í Kristinna iaga þætti (XV. kap.): tiSá prestr skal messu
sýngja, sem biskup vill, en sá eigi, er hann vill af taka þá
þjónustu". En með því að biskup átti eigi rétt á að veita þeim
kirkju til þjónustu, er kirkjudrottinn vildi eigi hafa (sbr. XIII.
kap.), þá má svo kalla, að enginn gæti kirkju þjónað riema sá
klerkr, er biskup og kirkjudrottinn urðu ásáttir um. Á
dög-um Árna biskups varð sú breytíng á, að margir staðir komust
undir forræði biskups og í hans varðveizlu; en þó urðu engin
umskipti á þeim stöðum, sem bændr héldu. J>að varð að sætt
með Árna biskupi og Eiríki konúngi á Ögvaldsnesi, or bréf konúngs
til Íslendínga vottar’, að þær jarðir í Skáiholts biskupsdæmi, sem
’) Bréf Eiríks konungs 2. maí 1297; Lagas. ísl. I., 23. En Kristinréttr
Árna biskups gjörði enga lögbreytíng á í þessu efni, með ]>vi að sá
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
