Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
38
SKÝRSLUR OM SK.APTÁ RGOSIN.
fótaverk). Rifin brixluðu eptir endilangri siðunni, duttu svo
í miðju sundur, þá ei þoldu þunga skepnunnar, þá hún hlaut
að liggja á hliðarnar. Engin hnúta var svo hörð, að ei mætti
auðveldlega upptálga. Hárið af skinninu datt af með blettum,
innvortis partar voru meyrir, sem segir um sauðfje, og í
margan máta afskaplegir. Fáeinum kúm, sem ei voru
ofur-bæklaðar, varð það til lífs, að ofan í þær var aptur hellt
mjólkinni, sem úr þeim var toguð. Hjer við var eitt
eptir-tektavert, að kálfar, sem bornir voru i þessari ótíð, voru með
bezta merg í beinum, en litlu frauði, þó mæðurnar væru með
horkúg í hverju beini. Þeir menn, sem ei höfðu nóg af
gömlum og heilnæmum mat pestartið þessa af til enda, liðu
og stórar harmkvælingar, á þeirra bringuteina, rif, handarbök,
ristar, fótleggi og liðamót komu þrimlar, hnútar og bris.
Lík-aminn þrútnaði upp, gómur og tannhold bólgnaði og
sundur-sprakk með kvalræðisverkjum og tannpínu. Sinar krepptust
sjerdeilis i hnjesbótum, hvert sjúkdómstilfelli kallast scorbutus,
skyr- eða vatnsbjúgur á hæstu tröppum. Að þessi pestarfulli
sjúkdómur hafi svo nærri nokkrum manni gengið, að tungan
hefði moltnað burt eða gengið út af, veit jeg ei hjer nje
annarstaðar dæmi til, nema ef sögn þar til væri sönn um
einn sóknarmann minn, sem dó á Suðurnesjum, en hann
kvaldist opt áður af kverkameinum; innvortis kraptar og
partar Iiðu hjer við, máttleysi, brjóstmæði, hjartslátt, ofmikið
þvagrennsli og vanmátt um þá parta, hvar af orsakaðist lífsýki,
blóðsótt og ormar í lífi, vond kýli á háls og læri, sjerdeilis
hárrotnan af mörgum ungum og gömlum. íessi sjúkdómur
og manndauði, sem af honum flaut, kom að minni hyggju
af óheilnæmu lopti, ofmiklum vatnsdrukk og óhollri fæðu, svo
sem hjer var pestarkjötið og byggið, er hjer var fram otað af
þeim, sem þá hafði yfirráð; varð þar sjón og raun ólygnust,
að menn dóu frá því, en lifðu forundrunarlega, ef þeir höfðu
nóg af rúginu. Þá gjörði og mikið til húngursneyðarinnar
og mannfellisins hjer, að stiptamtmaður var svo seinn að
gjöra tilskipanir um kornvörur úr kaupstöðum handa fólkinu
hjer, sem þá mátti heldur vera minna með stærsta treiningi,
og gjörði sá betur, sem veik út af þeim orðum, því það gaf
mörgum manni líf, sem dæmi eru nóg í Rangárvallasýslu.
Hjá sumum fannst og efnaleysi og hjárænuskapur að leita
þeirrar lifsbjargar i tíma.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
