Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
192 SKÝRSLUR UM KÖl’LUGOS.
193
og fornaldarfræði. Hann dó 1767 (al. 1770) 66 ára gamall.
Meöal annars hafði hann eftir afa sinn, Einar Þorsteinsson,
er hér var bæði sýslumaður og klausturhaldari öndverðlega á
afliðinni öld, æfintýri og ýmsra frásagna skruddur bæði af því,
sem hér á landi og annarsstaðar hafði við borið, hvar i var
og frásagan um Kötlu og drenginn Barða nærfelt orðrétt, sem
eftir fylgir:
Það bar til eitt sinn á ÍPykkvabæjarklaustri, eftir það þar
var orðið munkasetur, að ábóti, sem þar var, hélt þar eina
matselju, er Katla hét. Hún var forn í skapi og átti þá
brók, að hver í hana fór þreyttist ei á hlaupum, er hún
brúkaði í viðlögum. Stóð mörgum ótti af skaplyndi hennar
og fjölkyngi, jafnvel ábóta sjálfum. Sauðamann hélt hann, er
Barði hét, mátti hann líða harðar ákúrur af Kötlu, ef nokkuð
vantaði af fénu i kringumferð hans. Eitt sinn fór ábóti um
haustið i veizlu og matselja hans með, og átti féð að vera
til taks er hún heim kæmi. Fann nú ei smalamaðurinn
féð, sem skyldi, tekur það til ráðs, að hann fer í brók
Kötlu, hleypur, sem aftekur, og finnur alt féð.
Heim-komin verður Katla vör við, að drengurinn hefur brúkað
brók hennar, tekur hann með leynd og kæfir hann í sýrukeri
þvi, er að fornum sið stóð þar í karldyrunum, oglæturhann
þar liggja; vissi enginn, hvað af honum varð. En eftir sem
leið á veturinn og sýran tók að þrotna í kerinu, heyrði fólkið
þessi orð til hennar: »Senn bryddir á Barða«. En þá hún
gat nærri, að vonzka hennar mundi uppkoma og gjöld þau
er við lágu, tekur hún brók sina, hleypur út. úr klaustrinu
og stefnir norðvestur til jökulsins, og steypir sér þar ofan i,
að menn héldu, því hún sást hvergi framar. Brá svo við, að
rétt þar eftir kom hlaup úr jöklinum, er helzt stefndi á
klaustrið og Alftaverið. Komst þá sá trúnaður á, að fjölkyngi
hennar hefði kraftað þessu. Var gjáin þaðan i frá kölluð
Kötlugjá, og plássið, sem hlaup það helzt foreyddi,
Iíötlu-sandur. Samstemmandi skrif sendi velnefndur Jón
Sigurðs-son amtmanni Magnúsi Gíslasyni (sællar minningar) 1756 með
þeirri resolution [sic], er hann samantók um Kötlugjárhlaup,
er þá var nýafstaðið; því samstemmandi skrif heí’ ég og séð
eftir Sigurð Stephánsson, er síðast var sýslumaður i
austur-Parti þessa héraðs, hvaðan sem hann hefur haft það. En um
spor Kötlu getur hvorugur þeirra, enn síður um ketil Sæ-
13
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
