Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Wychowanie
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
STULECIE DZIECKA. 93
kach, twórców niepomyślanych dotąd myśli, pjonierów
niewykarczowanych dróg — trudno znaleźć wśród dobrze
wychowanych!
Natura, co prawda, powtarza wciąż formy za-
sadnicze, często przecież pozwala sobie na małe zboczenia.
W ten sposób powstały gatunki — a między innemi
człowiek. Ten jednakże nie uznaje dotychczas znacze-
nia owego prawa przyrody dla jego własnego dalszego
rozwoju. On chce, ażeby wszelkie, raz za dobre uznane,
uczucia, myśli i sądy odtwarzały się w każdym następ-
nym pokoleniu. W ten sposób nie mogą powstać nowe,
indywidualne, a tylko mniej lub więcej mądre, dobre,
złe, poczciwe lub niepoczciwe egzemplarze gatunku
człowieka.
Istniejące dotychczas w człowieku małpie instyn-
kty potęgują w nim działanie prawa dziedziczności,
i dla tego dotychczas w świecie ludzkim więcej jest za-
chowawczości niż dążności do wytwarzania nowych ga-
tunków. Ta ostatnia przecież jest najcenniejsza. Wy-
chowawca nietylko powinien odradzać dziecku niewolni-
cze naśladownictwo czynów ludzi starszych, lecz, prze-
ciwnie, cieszyć go winien każdy objaw dążności w kie-
runku niebanalnym. Kierować się zdaniem innych jest to
podporządkować się ich woli i stać się cząstką wielkiej
trzody, którą „nadczłowiek” potęgą swej woli ujarzmia,
a nad którą możeby władzy nie posiadał, gdyby się skła-
dała z wyraźnych, świadomych swych celów indywidual-
ności. Słusznie zauważono, że narody ekscentryczne —
jak np. Anglicy—zdobyli sobie największe swobody poli-
tyczne i społeczne mocą samoistnego poczucia wolności
i praw ludzkich.
A zatym dla postępu gatunku, zarówno jak i społe-
czeństwa, koniecznym jest, aby wychowanie budziło sa-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
