Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sider ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
416
«Dag» vende seg ogso snart til ungdomslagi, eller samtalelagi som
dei ofte heitte i den tidi og bed um åfå meldingar frå dei. I fyrste
nr. stend det ogso ei liti melding frå Vemundvik samtalelag attmed
Namsos ; dei hadde vedteke at kvinnor skulde kunna verta lagslemer og
hava røysterett tilliks med mennene! Sidan kom det meldingar mange
stader frå, soleis frå Fjellgardarne ungdomslag, Stord, der Lars Eskeland
var formann, og Landvik samtalelag med Kristen Stalleland til formann.
— Snart tok ogso fleire ungdomar til å skriva i «Dag», og det var eit
friskt og godt ungdomsblad Det slutta i febr. 1890. Hægstad tok til
å koma mykje upp i politikken og fekk vel liti tid til å stella med det
Elles var dei fyiste åri på 90-talet ei daudtid i åndslivet, og målsaki
Olav Schartum. var det mange som miste trui på. Målbladi «Fedraheimen», «Nord-
mannen» og «Nora» slokna ogso
Men nett i denne daudtidi tek det tridje frilyndte ungdomsbladet til å koma frå Nord
fjordeid Det er den unge typografen Lorentz Nybø som sende ut Unge Skud" i 1893.
Det var ikkje målblad dette; for Nybø var ikkje plent målmann heller. Men radikal var
han til gagns og bladet hans var djervt og ungdomsfriskt. Og her var det helst ungdomen
sjølv som skreiv og ordskiftest ofte so busti fauk Elles var der sjølvsagt mykje draumsjuke
dikt og gråtmilde sogor slik som det skal vera i eit ungdomsblad. Og det synte seg at ung
domen som skreiv der meir og meir tok til å skriva norsk, so «Unge Skud» vart norskare
år for år. Bladstyraren flutte i 1896 til Voss og sende sidan ut bladet derifrå. Same året
vart Norigs ungdomslag skipa og snart etter vart ,Unge skud" teke til organ for det nyskipa
landslaget. Skrivaren i N. Ul. skulde då vera medstyrar og hava med alt som høyrde No
rigs ungdomslag til.
Nybø såg snart kva leid det gjekk i målvegen, og snart tok han ogso sjølv til å skriva
norsk. Frå nyår 1899 vart bladet heilnorsk og tok då namnet «Unglyden». Det vann seg
snart tingarar og medarbeidarar utyver heile landet. Nybø hjelpte mange unge til åfå prenta
sine fyrste vers eller spelstykke og gav dei sidan ut i små bøker. Attåt bladet hadde han
soleis ein heil liten bokhandel. Men so vart han sjuk og døydde av blyforgiftning i 1911.
Etter den tidi hev Olav Håkonsson styrt «Unglyden» for det meste, og bladet hev enno
fremste romet millom dei frilyndte ungdomsbladi.
I 1895 tok det til å koma eit frilyndt ungdomsblad på Austlandet. Det var «Breida
blik» som ungdomssamlaget med same namnet gav ut. Bladet kom ut på Røros og Magn.
Hamlander var den fyrste styraren. Det skulde no slett ikkje vera målblad; men det gjekk
her som med «Unge Skud»: innsendarane som skreiv norsk vart dei fleste. Eit par år etter
flutte bladet til Elvrom og Johannes Arneson (eller Ola Ryfylking som han helst kalla seg
når han skreiv) tok styret. I den tidi vart bladet mest på norsk og var uvanleg kvikt skrive.
Likevel vilde det ikkje ganga godt. Um vinteren 1900 flutte det til Røros att og fekk ein
ny styrar, men i juli same året slutta det. Det var nok mange som sakna det lei, og då det
hadde sove i godt og vel sju år bles dei liv i det att (1908). Frå nyår 1909 kjem det atter
til Elvrom og forfattaren Håkon Oaråsen er no styrar. No skulde det vera blad for heile
Austlandet, og var so umlag heilnorsk. Men det gjekk snautt tvo år, so stogga det atter.
Då det so leid til det store jubileumsåret (1914), vakna det atter upp or dvalen - på Røros.
Og når ein tek undan nokre stutte kvilestunder gjekk det no mest sju år. Skifte styrar
gjorde det rett som det var. Einar Døhl og Lars Sevilhaug streva med det lengste tidi.
Hausten 1920 sovna det tridje gongen. Ho er nok tung og seig å arbeida nied jordi på
Austlandet - ikkje minst den åndelege jordi.
Burte i Sogn tok høgskulelærar Jens Kvåle til å gjeva ut «Ungdom» i 1896. Det var
heilnorsk frå fyrste stundi, og det var ei stund (1896-98) det einaste heilnorske ungdoms
bladet vårt Mange av dei mest skriveføre folk på Vestlandet samla seg då um bladet. Men
då «Unglyden» hadde vorte heilnorsk, tok det venteleg luven frå «Ungdom». Nok er det:
våren 1901 vart det umdøypt til «Sygna» og vart politisk bygdeblad som eit par år etter
vart slege saman med «Sogns Tidende».
Samstundes kom det i Ålesund eit ungdomsblad for Sunnmøre. Det heitte «Ygdrasil»
og det var bokprentar Joh. L. Bergmann som sende det ut i åri 1895—98. Det var berre
halvnorsk.
Men so tykte nok sunnmøringane at dei burde hava seg eit heilnorsk ungdomsblad og
hausten 1898 tok Ivar Flem, styraren av «Søndmørsposten», til å gjeva ut «Heimhug». Flem
hadde vel ikkje so stor tid å styra det sjølv og difor var det mest islendingen Olafur Felix
son som stelte med det. I 1900 flutte bladet til Ørsta og fekk Anders Vassbotn til styrar.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
